หน้าหลัก >> รู้จักหน่วยงาน >> หน่วยงานภายในกรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม >> กองส่งเสริมและเผยแพร่ >> จำนวนผู้เข้าชม: 112,023

บทความ : กำเนิด Blue Carbon ที่พึ่งสุดท้ายของชาวโลก?
วันที่ประกาศ : 08/11/2562 09:27 น. จำนวนผู้เข้าชม 134

กำเนิด Blue Carbon ที่พึ่งสุดท้ายของชาวโลก?

บลูคาร์บอน (Blue Carbon) เกิดขึ้นได้อย่างไร?

โลกของเรามีวัฏจักรของคาร์บอนหมุนเวียนผ่านสิ่งมีชีวิตและวัตถุต่าง ๆ เช่น การหมุนเวียนผ่านการสังเคราะห์แสงของพืชบนดินไปจนถึงพืชในน้ำ การหมุนเวียนของคาร์บอนผ่านพืชและสัตว์น้ำเรียกว่า บลูคาร์บอน (สีน้ำเงินเป็นสัญลักษณ์ของน้ำและท้องทะเล)  

ในเมื่อคาร์บอนมีวัฏจักร ดังนั้นไม่ว่าจะเป็น กรีนคาร์บอน (Green Carbon) หรือ บลูคาร์บอน (Blue Carbon) ก็จะต้องมีการหมุนเวียนผ่านสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ ไปเรื่อย ๆ แต่พวกมันไม่ได้ถูกหมุนเวียนทั้งหมด เพราะคาร์บอนมีส่วนเกินมากมายมหาศาล และส่วนเกินนี้อาจทำให้สมดุลของสภาพอากาศโลกมีปัญหา

แต่มีปรากฎการณ์หนึ่งซึ่งเรียกว่า คาร์บอน ซิงค์ (Carbon sink) หรือการตกตะกอนของคาร์บอน ซึ่งเป็นการเก็บกักตามธรรมชาติ ทั้งในดิน ในกระบวนการสังเคราะห์แสง และการนอนก้นใต้มหาสมุทร

การตกตะกอนนอนก้นของคาร์บอนในมหาสมุทรนี่เองที่เรียกว่า “บลูคาร์บอน” แถมยังเป็น คาร์บอน ซิงค์ ที่ดีที่สุดในโลก สามารถดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ได้มากกว่าหนึ่งในสี่ของคาร์บอนที่มนุษย์ปล่อยสู่อากาศ

ก่อนอื่นเราต้องมาทำความเข้าใจกันก่อนว่า บลูคาร์บอน เกิดขึ้นได้ 2 แบบ คือ 1. เกิดขึ้นจากกระบวนการดูดซับโดยสิ่งมีชีวิตในทะเล และ 2. การเกิดขึ้นจากการดูดซับของพืชชายฝั่งทะเล

การดูดซับโดยสิ่งมีชีวิตในทะเล เริ่มต้นจากกระบวนการทางเคมี คือ เมื่อก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ไหลจากอากาศลงสู่ทะเล แล้วละลายกลายเป็นส่วนหนึ่งของน้ำทะเล

จากนั้นจะนำไปสู่กระบวนการทางชีวภาพ โดยคาร์บอนไดออกไซด์จะถูกดูดซับโดยสิ่งมีชีวิตในทะเล เช่น ไฟโตแพลงตอน  (Biological pump) ซึ่งพวกมันจะใช้คาร์บอนในการสังเคราะห์แสงเป็นปริมาณมหาศาลมากกว่าที่มนุษย์ปล่อยออกมา ผ่านการเผาผลาญถึง 10 เท่า ดังนั้นสิ่งมีชีวิตเล็ก ๆ ในทะเลจึงมีส่วนสำคัญในการดึงคาร์บอนที่มนุษย์ปล่อยออกมา และทำให้ส่วนเกินกลายเป็นสิ่งที่มีประโยชน์  (1)

เมื่อสิ่งมีชีวิตเล็ก ๆ เช่น แพลงตอนสังเคราะห์แสงแล้วมันจะปล่อยคาร์บอนกลับออกไปสู่อากาศเป็นวัฏจักรต่อเนื่องกันไป แต่มีคาร์บอนส่วนหนึ่งจะตกตะกอนนอนก้นอยู่ที่มหาสมุทร กลายเป็นคลัง “บลูคาร์บอน” ที่นอนหลับไหลใต้พื้นทะเลยาวนานหลายพันปี

ส่วนการดูดซับของพืชชายฝั่งทะเลนั้นจะคล้าย ๆ กับ กรีนคาร์บอน หรือกระบวนการในป่าภาคพื้นดิน เพียงแต่เมื่อคาร์บอนถูกดูดซับโดยป่าชายเลน หญ้าทะเล และพืชในหนองน้ำเค็มแล้วมันจะถูกถ่ายเทไปยังทะเลลึก กลายเป็นส่วนหนึ่งของคลังบลูคาร์บอนที่สามารถเก็บกักไว้นานหลายพันปีเช่นกัน

บลูคาร์บอนช่วยลดโลกร้อนอย่างไร?

มหาสมุทรดูดซับทั้งความร้อนและคาร์บอนจากชั้นบรรยากาศ จึงช่วยบรรเทาผลกระทบจากภาวะโลกร้อน ในส่วนของการกักเก็บและกระจายอุณหภูมินั้น มหาสมุทรดูดซับความร้อนของดวงอาทิตย์ที่มาถึงพื้นผิวโลก แล้วกระจายความร้อนไปในห้วงน้ำอันกว้างใหญ่ จากนั้นค่อย ๆ ปล่อยมันกลับสู่บรรยากาศ กระบวนการจัดเก็บและการไหลเวียนลักษณะนี้ ป้องกันการเปลี่ยนแปลงอย่างฉับพลันของอุณหภูมิ และทำให้สภาพอากาศบริเวณชายฝั่งทะเลไม่รุนแรง

ในส่วนของการกักเก็บก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ มหาสมุทรได้ดูดซับการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์จากน้ำมือมนุษย์ประมาณ 1 ใน 3 ตั้งแต่ต้นยุคปฏิวัติอุตสาหกรรม นำไปสู่การฝังตัวของคาร์บอนนอนก้นที่พื้นมหาสมุทร โดยความช่วยเหลือของพืชทะเลชนิดต่าง ๆ ซึ่งการดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์นี้ช่วยลดผลกระทบของภาวะโลกร้อนโดยการลดความเข้มข้นของก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในชั้นบรรยากาศ

อย่างไรก็ตาม การปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ปริมาณมหาศาลและความร้อนอย่างต่อเนื่อง กำลังเปลี่ยนแปลงสภาพของมหาสมุทร ทำให้มหาสมุทรร้อนมากขึ้นจนสูญเสียสมดุล และคาร์บอนที่ละลายลงสู่น้ำทะเลมีมากเกินไปจนทำให้ค่าความเป็นกรด-ด่าง (pH) ในทะเลลดลงอย่างมากในช่วง 25 ปีที่ผ่านมา ซึ่งส่งผลกระทบต่อสภาพทางชีวเคมีของมหาสมุทร (1)

สถานการณ์ของบลูคาร์บอนไม่สู้ดีนัก

ป่าโกงกาง, หญ้าทะเล และที่ลุ่มชื้นแฉะริมทะเลเป็นตัวช่วยสำคัญที่ทำให้บลูคาร์บอนถูกกักเก็บไว้ที่พื้นมหาสมุทร และมีศักยภาพในการกักเก็บนานหลายพันปี แต่ในเวลานี้แหล่งอาศัยของพืชทะเลกำลังถูกคุกคามอย่างหนัก ทำให้คาร์บอนที่ถูกเก็บไว้นับพันปีถูกปล่อยออกมา และยิ่งทำให้การเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศโลกเลวร้ายยิ่งขึ้น ดังต่อไปนี้

  1. เกิดการสูญเสียหญ้าทะเลเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วในช่วงไม่กี่ทศวรรษที่ผ่านมา จากอัตราการสูญเสียพื้นที่หญ้าทะเล0.9%ต่อปีก่อนปี พ.ศ. 2484 เพิ่มเป็น 7% ต่อปีในปี พ.ศ. 2534 โดยนับตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่สอง มีการสูญเสียหญ้าทะเลทั่วโลก ไปแล้วประมาณ 1/3 (2)
  1. ปัจจุบันเหลือพื้นที่ป่าโกงกางทั่วโลกราว 35%ในจำนวนนี้ยังมีความเสี่ยงจากการถูกโค่นป่าเพื่อสร้างที่อยู่อาศัย การเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ และการพัฒนาอื่นๆ อีกเกือบ 16% และจัดอยู่ใน IUCN Red List หรือรายการเสี่ยงที่จะสูญสิ้นไป (3)
  1. นอกจากปัจจัยเกี่ยวกับพืชทะเลแล้ว ยังมีปัจจัยจากสภาพภูมิอากาศด้วย โดยในเดือนกุมภาพันธ์พ.ศ.2552 Science Daily รายงานว่ามหาสมุทรอินเดียตอนใต้มีประสิทธิภาพในการดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ลดลง เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศของภูมิภาค ซึ่งรวมถึงความเร็วลมที่สูงขึ้น ทำให้การเก็บคาร์บอนในตะกอนก้นมหาสมุทรเกิดได้ยากขึ้น (4)

สหประชาชาติมีเป้าหมายอย่างไร

สหประชาชาติ โดยโครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติ (UNEP) จึงได้มีความริเริ่มบลูคาร์บอน (Blue Carbon Initiative) ขึ้น โดยตั้งเป้าหมายว่าภายในปี พ.ศ. 2568  จะต้องบรรลุผล ดังต่อไปนี้

  1. สกัดกั้นแนวโน้มการเสื่อมสภาพของแหล่งที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตทางทะเลและชายฝั่งที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน และรักษาปริมาณการกักเก็บคาร์บอน เพื่อให้กลไกนี้เป็นไปตามธรรมชาติอีกครั้ง
  1. เพิ่มพื้นที่ระบบนิเวศบลูคาร์บอนอย่างมีนัยสำคัญ
  1. ระดมทุน 40ล้านดอลลาร์สหรัฐเพื่อปกป้องและฟื้นฟูแหล่งที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตบริเวณชายฝั่งทะเลและทางทะเล เพื่อเพิ่มศักยภาพในการจัดเก็บและกักเก็บคาร์บอน (5)

จะเห็นได้ว่ามหาสมุทรได้ทำหน้าที่ในการดูดซับทั้งความร้อนและคาร์บอนจากชั้นบรรยากาศ เพื่อสร้างสมดุล ซึ่งก็คือช่วยบรรเทาผลกระทบจากภาวะโลกร้อนที่ทั่วโลกกำลังเผชิญและหาทางก้ไขปัญหาอยู่

แต่อย่างไรก็ดี ในเวลานี้แหล่งอาศัยของพืชทะเล ทั้งป่าโกงกาง หญ้าทะเล และที่ลุ่มชื้นแฉะริมทะเล ซึ่งเป็นตัวช่วยสำคัญของระบบนิเวศบลูคาร์บอนให้ถูกกักเก็บไว้ที่พื้นมหาสมุทร และมีศักยภาพในการกักเก็บนานหลายพันปีกำลังถูกคุกคามอย่างหนัก

การจะช่วยโลกให้รักษาสมดุลไว้ได้ จึงต้องหยุดทำลายทรัพยากรทางทะเลสำคัญเหล่านี้

#คุณภาพสิ่งแวดล้อมคือคุณภาพชีวิต
#COP25Chile
#ClimateAction
#TimeForAction

อ้างอิง

  1. Nellemann, Christian et al. (2009): Blue Carbon. The Role of Healthy Oceans in Binding Carbon. A Rapid Response Assessment. Arendal, Norway: UNEP/GRID-Arendal
  2. Waycott, M (2009). "Accelerating loss of seagrasses across the globe threatens coastal ecosystems". Proceedings of the National Academy of Sciences of the USA. 106 (30): 12377–12381. doi:10.1073/pnas.0905620106. PMC 2707273 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2707273/
  3. "IUCN - Mangrove forests in worldwide decline". www.iucn.org. Retrieved 2016-02-29.

https://www.iucn.org/content/mangrove-forests-worldwide-decline

  1. CNRS (Délégation Paris Michel-Ange) (23 February 2009). "Ocean Less Effective At Absorbing Carbon Dioxide Emitted By Human Activity". ScienceDaily.
  2. UNEP. "Blue Carbon Initiative". Retrieved 29/10/2019 https://sustainabledevelopment.un.org/partnership/?p=7405
ข่าวประชาสัมพันธ์ ข่าวจัดซื้อจัดจ้าง ข่าวสมัครงาน ข่าวสารภายใน ข่าวสิ่งแวดล้อม ค้นหา
บทความ : กำเนิด Blue Carbon ที่พึ่งสุดท้ายของชาวโลก? ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่   วันที่ประกาศ : 08/11/2562 09:27 น. จำนวนผู้เข้าชม 134
บทความ : ‘Blue Carbon’ แหล่งดูดซับคาร์บอนโอบอุ้มโลก ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่   วันที่ประกาศ : 06/11/2562 14:10 น. จำนวนผู้เข้าชม 129
ทส. ชวนคนไทย สร้างสถิติ ลอยกระทง ปลอดโฟม แนะ ลอยออนไลน์ อีก 1 ทางเลือกสร้างสรรค์ ยุค 4.0  ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่   วันที่ประกาศ : 06/11/2562 11:39 น. จำนวนผู้เข้าชม 464
ทส.ถวายผ้าพระกฐินพระราชทาน กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ประจำปี 2562 ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่   วันที่ประกาศ : 01/11/2562 17:15 น. จำนวนผู้เข้าชม 90
ทส.เปิดโครงการ Green & Clean Hospital พร้อมมอบถุงผ้าโครงการ "รับบริจาคถุงผ้า ใส่ยากลับบ้าน" ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่   วันที่ประกาศ : 31/10/2562 14:39 น. จำนวนผู้เข้าชม 172
บทความ : ยูเอ็นแถลง ‘ชิลี’ ถอนตัวเป็นเจ้าภาพจัดประชุม COP25 ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่   วันที่ประกาศ : 31/10/2562 14:06 น. จำนวนผู้เข้าชม 226
บทความ : ท่าทีผู้นำโลกกับการแก้ปัญหาโลกร้อน ‘จีน-อินเดีย’ มุ่งมั่น ‘สหรัฐ’ ถอนตัว ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่   วันที่ประกาศ : 28/10/2562 13:11 น. จำนวนผู้เข้าชม 836
ข้อมูลทั้งหมด 868 รายการ | หน้า 4 จากทั้งหมด 87
ข้อมูลทั้งหมด 63 รายการ | หน้า 5 จากทั้งหมด 7
พิธีรับมอบเงินสนับสนุนงบประมาณการปลูกป่าทดแทนพื้นที่ป่าจังหวัดน่าน ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่ วันที่ประกาศ : 18/10/2560 14:36 น. จำนวนผู้เข้าชม 656
ข้อมูลทั้งหมด 2 รายการ | หน้า 1 จากทั้งหมด 1
การอบรมเทคนิคการบริหารจัดการสื่อออนไลน์สำหรับผู้ดูแล (Admin) ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่   วันที่ประกาศ : 24/07/2561 10:05 น. จำนวนผู้เข้าชม 435
การประชุมการจัดนิทรรศการในการประชุม COP 23 ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่   วันที่ประกาศ : 05/10/2560 11:32 น. จำนวนผู้เข้าชม 699
ผอ.กสพ.นำคณะเจ้าหน้าที่ กสพ.ร่วมอวยพร รอง อสส. เสริมยศ สมมั่น เนื่องในโอกาสวันขึ้นปีใหม่ ๒๕๕๙ ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่   วันที่ประกาศ : 04/01/2559 15:01 น. จำนวนผู้เข้าชม 776
ผอ.กสพ.นำคณะเจ้าหน้าที่ กสพ.ร่วมอวยพร รอง อสส. สากล ฐินะกุล เนื่องในโอกาสวันขึ้นปีใหม่ ๒๕๕๙ ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่   วันที่ประกาศ : 04/01/2559 14:59 น. จำนวนผู้เข้าชม 836
สส.จัดพิธีทำบุญตักบาตรเนื่องในโอกาสวันขึ้นปีใหม่ พุทธศักราช ๒๕๕๘ ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่   วันที่ประกาศ : 23/01/2558 00:43 น. จำนวนผู้เข้าชม 951
ผอ.กสพ.ร่วมสวัสดีปีใหม่ผู้บริหาร สส. ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่   วันที่ประกาศ : 23/01/2558 00:24 น. จำนวนผู้เข้าชม 1066
ขั้นตอนการจัดซื้อจัดจ้างวิธีตกลงราคาและสรุปผลการดำเนินการจัดซื้อจัดจ้างตั้งแต่เดือน มิ.ย. 57 - ก.ค.. 57 ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่   วันที่ประกาศ : 01/09/2557 22:31 น. จำนวนผู้เข้าชม 974
โครงการประกวดออกแบบบัตรส่งเสริมการบริโภคที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม“GreenCard” ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่   วันที่ประกาศ : 01/09/2557 22:30 น. จำนวนผู้เข้าชม 1191
ขั้นตอนการจัดซื้อจัดจ้างวิธีตกลงราคาและสรุปผลการดำเนินการจัดซื้อจัดจ้างตั้งแต่เดือน พ.ค. 57 - มิ.ย. 57 ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่   วันที่ประกาศ : 01/09/2557 22:27 น. จำนวนผู้เข้าชม 980
ขั้นตอนการจัดซื้อจัดจ้างวิธีตกลงราคาและสรุปผลการดำเนินการจัดซื้อจัดจ้างเดือน ต.ค 2556 - พ.ค. 2557 ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่   วันที่ประกาศ : 01/09/2557 22:25 น. จำนวนผู้เข้าชม 935
ข้อมูลทั้งหมด 10 รายการ | หน้า 1 จากทั้งหมด 1
กทม.ปลุกความเชื่อ ‘น้ำท่วม’ ไม่มีวันแก้ได้ !!? ‘ขยะ’ ต้นตอปัญหา - คนกรุงต้องร่วมรับผิดชอบ ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่   วันที่ประกาศ : 08/08/2560 11:13 น. จำนวนผู้เข้าชม 354
‘คมนาคม’ ขีดกรอบ 20 ปี ลดก๊าซเรือนกระจก EU จ่อออกกฎคุม ‘ภาคเศรษฐกิจ’ ปล่อยมลพิษ ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่   วันที่ประกาศ : 08/08/2560 11:10 น. จำนวนผู้เข้าชม 439
เปิดมุมมอง ‘ปริญญา เทวานฤมิตรกุล’ จากทรัพยากร ‘จำกัด’ สู่การพัฒนาที่ยั่งยืน ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่   วันที่ประกาศ : 08/08/2560 10:46 น. จำนวนผู้เข้าชม 386
EEC กับภาพอนาคต ‘ฉะเชิงเทรา’ มุ่งสู่สมาร์ทซิตี้ บนวิถีปล่องควัน !!? ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่   วันที่ประกาศ : 08/08/2560 10:44 น. จำนวนผู้เข้าชม 496
โลกร้อน ‘ยุงลาย’ ออกอาละวาด !!? ไม่ต้องแปลกใจหากสถิติ ‘ไข้เลือดออก’ พุ่ง ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่   วันที่ประกาศ : 08/08/2560 10:43 น. จำนวนผู้เข้าชม 417
แอปพลิเคชัน ... Litterati ความหวังใหม่ของ ‘โลกไร้ขยะ’ ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่   วันที่ประกาศ : 08/08/2560 10:41 น. จำนวนผู้เข้าชม 381
‘ทะเลยั่งยืน’ แบบฉบับ ดร.ธรณ์ หัวใจคือขับเคลื่อนผ่าน ‘ภาคประชาชน’ ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่   วันที่ประกาศ : 08/08/2560 10:32 น. จำนวนผู้เข้าชม 330
รณรงค์ 'จันทร์-พุธ-ศุกร์' ลดแจก 'ถุงพลาสติก' รองนายกฯ แนะศูนย์การค้าเรียกถุงคืนมาใช้ซ้ำ ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่   วันที่ประกาศ : 08/08/2560 10:30 น. จำนวนผู้เข้าชม 409
ใยผ้าจากผลส้ม แฟชั่น (หรู) เพื่อความยั่งยืน ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่   วันที่ประกาศ : 08/08/2560 10:27 น. จำนวนผู้เข้าชม 368
ไม่ใช่แค่เราที่อยู่ในโลกใบนี้ 5 มิถุนายน วันสิ่งแวดล้อมโลก (World Environment Day) ... อ่านต่อ
หน่วยงาน : กองส่งเสริมและเผยแพร่   วันที่ประกาศ : 08/08/2560 10:23 น. จำนวนผู้เข้าชม 354
ข้อมูลทั้งหมด 52 รายการ | หน้า 4 จากทั้งหมด 6